Kwantowy bełkot w Twoim feedzie - i to jedno, co warto z niego wyjąć

Wyskoczył mi na Instagramie post streszczający „mądrość" rzekomego radzieckiego byłego fizyka kwantowego. Żeby poprawić sobie życie, wystarczy podobno „przeskoczyć" do innej rzeczywistości. Vadim Zeland napisał o tym pięć książek, serię „Transurfing rzeczywistości".

Wokół tego wyrosła cała branża „psychofizyki kwantowej". Punkt wyjścia jest prawdziwy: elektron potrafi przyjąć wiele stanów naraz (tak zwana superpozycja), a to, w którym go zastaniemy, zależy od pomiaru. Brzmi na tyle egzotycznie, że łatwo dokleić do tego dowolną obietnicę.

Mieszanie fizyki kwantowej z twardą rzeczywistością zapala mi czerwone kontrolki, więc sprawdziłem, co w tym siedzi. Od razu zaznaczam: nie będę się śmiał. Szczerze namawiam Cię za to do krytycznego myślenia, bo z takiej wiadomości da się wyjąć coś wartościowego, a resztę zostawić.

1. Kim jest Vadim Zeland, autor Transurfingu

Przy każdym takim autorytecie zaczynam od pytania: kto to mówi i skąd wiadomo, że wie? „Były fizyk kwantowy" to deklaracja samego Zelanda i trudno ją zweryfikować. Sam o sobie mówi „jestem nikim", nie ma potwierdzonych publikacji ani uczelni. Całe „fizyk kwantowy mówi" stoi więc na jego słowie, a nie na dowodzie. Wygląda mi to bardziej na marketing niż na fakt. Ten sam test przykładam do każdego, kto podpiera się nauką, Transurfing jest tu tylko przykładem.

2. Co naprawdę mówi fizyka kwantowa

• Superpozycja i „obserwator" są prawdziwe, ale dotyczą cząstek elementarnych w mikroskali. „Pomiar" to w fizyce oddziaływanie z otoczeniem, a nie ludzka uwaga czy świadomość. Popularne „świadomość wybiera rzeczywistość" to marginalna interpretacja, którą większość fizyków odrzuca.
• Twoje życie, ciało i konto bankowe to układy klasyczne, w skali makro. Żadna superpozycja się tam nie utrzyma, a przenoszenie praw mikroświata na losy człowieka to błąd kategorii.
• Teza „możesz wybrać sobie inną wersję rzeczywistości" nie ma żadnego poparcia. Nawet w teorii wieloświata nie da się siłą woli przeskoczyć do innej gałęzi.

3. Ziarno prawdy, czyli dlaczego coś w tym jest

Skupienie uwagi NAPRAWDĘ zmienia życie. Tyle że robi to psychologia, a kwanty nie mają tu nic do rzeczy:

• Selektywna uwaga: na czym się skupiasz, to zaczynasz zauważać. Widzisz okazje, zagrożenia i rozwiązania, które wcześniej przechodziły Ci koło nosa.
• Samospełniająca się przepowiednia: przekonanie napędza zachowanie, a zachowanie tworzy wynik.
• To, co mierzysz, zaczyna się zmieniać. Odkąd obserwuję pułap tlenowy, wagę, kroki i skład pożywienia, sam pomiar zmienił moje zachowanie: jem uważniej i więcej się ruszam. Liczby nie mają żadnej mocy kwantowej, po prostu patrzę na nie i dostosowuję się do tego, co widzę. Szerzej opisałem to w tekście To, co mierzysz, zaczyna się zmieniać.

Psychologia zna to zjawisko od dawna jako efekt Hawthorne. W zakładach Western Electric Hawthorne Works badano, jak oświetlenie wpływa na wydajność robotników. Wyniki rosły bez względu na badany czynnik, bo ludzie wiedzieli, że ktoś ich obserwuje. Nazwę ukuł później Henry Landsberger, kiedy analizował te eksperymenty.

Post, który miał mnie zainspirować, pomylił więc prawdziwy efekt psychologiczny z mechanizmem kwantowym, którego nie ma. Skutek się zgadza, wyjaśnienie jest wymyślone.

4. Werdykt: marketing z ziarnem prawdy

Argumenty „z fizyki" dobrze się klikają, ale w większości to nadużycie, a autorytet Zelanda jest niesprawdzalny. Morał, że uwaga i pomiar kształtują Twoją rzeczywistość, jest za to prawdziwy, tyle że z przyziemnych, psychologicznych powodów.

Świat nie przestawi się pod Ciebie dlatego, że mocno marzysz. Przestawiasz się Ty: decyzją, nawykami i konsekwentnym działaniem, krok po kroku. Pisałem o tym kiedyś w tekście Cele kontra procesy.

Następnym razem, gdy trafisz na taki post, oddziel obietnicę od mechanizmu. Znajdź nudny, sprawdzalny powód, dla którego coś działa, i weź właśnie jego. A zanim sam poprzesz jakieś twierdzenie fizyką kwantową, poczytaj i zrozum, co jest czym.

🖖 Pomyślności!